ការកាត់បន្ថយជំនួយលើគម្រោងការពារគ្រោះមហន្តរាយរបស់រដ្ឋបាលត្រាំ អាចជាហេតុបង្កប៉ះពាល់ដល់«ប្រព័ន្ធព្រមានជាមុន» នៅនេប៉ាល់
នៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ រដ្ឋបាល លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានកាត់ផ្តាច់មូលនិធិសម្រាប់កម្មវិធីគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិរយៈពេលវែង ដែលមានគោលបំណងកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងតាមដានចំណុចក្តៅនៃការបាក់ដីក្នុងប្រទេសនេប៉ាល់។
ខណៈកម្មវិធីនេះមិនអាចទប់ស្កាត់គ្រោះមហន្តរាយដែលបានកើតឡើងកាលពីសប្តាហ៍មុនបានទេ វាគ្រាន់តែតំណាងឱ្យជំហានដំបូងឆ្ពោះទៅរកការការពារប្រភេទគ្រោះមហន្តរាយនានា ដែលអាចកើតឡើងនាពេលអនាគត។ នេះបើយោងតាមសារព័ត៌មាន CNN ផ្សាយនៅថ្ងៃទី០២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦ ។
គ្រោះមហន្តរាយនៅនេប៉ាល់ បានបង្ហាញនូវគ្រោះថ្នាក់កាន់តែខ្លាំងឡើង ចំពោះអ្នករស់នៅតំបន់ភ្នំ ដូចជាភ្នំហិម៉ាល័យ ខណៈភពផែនដីបន្តកើនឡើងកម្តៅ ដោយសារតែការបំពុលអាកាសធាតុពីសកម្មភាពរបស់មនុស្ស។ ការកើនឡើងនៃសីតុណ្ហភាព កំពុងធ្វើឱ្យផ្ទាំងទឹកកកនៅលើកំពូលភ្នំ មិនស្ថិតស្ថេរ ខណៈក៏បង្កើនហានិភ័យនៃការបាក់ដី ទឹកជំនន់ភ្លាមៗ និងទឹកជំនន់ផ្ទុះផ្ទាំងទឹកកកផងដែរ។
កម្មវិធីនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជាគម្រោង «SERVIR-Hindu Kush Himalaya» ។ វាមានគោលបំណងកំណត់អត្តសញ្ញាណតំបន់ណាងាយនឹងបាក់ដី និងហានិភ័យផ្សេងទៀតដែលការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ កំពុងធ្វើឱ្យកាន់តែកើតមានជាទូទៅ។ នេះបើយោងតាម លោក Birendra Bajracharya អតីតនាយកគម្រោង។
លោក Bajracharya និយាយថា៖ « ការកាត់បន្ថយថវិកាបានបញ្ឈប់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីកែលម្អការយល់ដឹងអំពីស្ថានភាពបាក់ដី ទាក់ទងនឹងភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង។ លើសពីនេះ ការរកឃើញចលនាជម្រាលសម្រាប់ការព្យាករណ៍បាក់ដីក៏មិនអាចបញ្ចប់បានដែរ»។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសអាមេរិកប្រាប់ CNN ថា ការកាត់បន្ថយថវិកា កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ បានកើតឡើងមុនពេលការរៀបចំ របស់រដ្ឋបាលនៃទីភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក (USAID) ឡើងវិញ រួមមានការកាត់បន្ថយថវិកាដល់កម្មវិធីជាច្រើនរបស់ USAID ហើយឧបករណ៍ និងសេវាកម្មរបស់គម្រោង SERVIR-Hindu Kush Himalaya នៅតែសកម្មរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ តាមរយៈអង្គការមួយផ្សេងទៀត គឺមជ្ឈមណ្ឌលអន្តរជាតិសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍភ្នំរួមបញ្ចូលគ្នា(ICIMOD)។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសក៏និយាយថា អាមេរិកនៅតែគាំទ្រកម្មវិធីកាត់បន្ថយទឹកជំនន់ក្នុងប្រទេសនេប៉ាល់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក Bajracharya និយាយថា ខ្លួនត្រូវបានគេប្រាប់ថា មូលនិធិត្រូវបានកាត់បន្ថយ ដោយសារតែការផ្លាស់ប្តូរអាទិភាពរបស់រដ្ឋបាលសហរដ្ឋអាមេរិកលើជំនួយបរទេស និងការកាត់បន្ថយជំនួយ USAID ។
លោកបន្តថា៖ « យើងបានទទួលការជូនដំណឹងបញ្ឈប់ការងារនៅចុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ ។ កិច្ចសន្យានេះដំបូងឡើយត្រូវបានសន្មត់ថាមានរយៈពេលរហូតដល់ឆ្នាំ២០២៦ »។
គួរបញ្ជាក់ថា រដ្ឋបាល លោក ត្រាំ បានបង្កកជំនួយបរទេសស្ទើរតែទាំងអស់នៅទូទាំងពិភពលោក ប៉ុន្មានថ្ងៃបន្ទាប់ពី លោក ត្រាំ ចូលកាន់តំណែង និងចេញបទបញ្ជាប្រតិបត្តិដ៏ទូលំទូលាយមួយ ដើម្បីផ្អាកជំនួយបែបនេះ។
មនុស្សជាង ១ ១០០នាក់បានបាត់បង់ជីវិត ពេលបាក់ដី ផ្ទាំងទឹកកក និងថ្មដ៏ធំមួយនៅតំបន់ហិម៉ាល័យ បង្កឱ្យមានទឹកជំនន់ ហូរយ៉ាងលឿន វាយប្រហារប្រទេសនេប៉ាល់ និងប្រទេសចិន នៅព្រឹកថ្ងៃទី២៦ ខែសីហា។
លោក Bajracharya និយាយថា៖ « កម្មវិធី SERVIR ប្រហែលជាមិនអាចផ្តល់ការព្រមានជាមុនអំពីទឹកជំនន់ទាំងនោះបានទេ ប្រសិនបើវាកំពុងដំណើរការ។ ព្រឹត្តិការណ៍បាក់ផ្ទាំងទឹកកកគឺកម្រណាស់ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវមិនទាន់អាចកំណត់ការជូនដំណឹងណាមួយ ពេលវាកើតឡើងនៅឡើយទេ។ ប៉ុន្តែកម្មវិធីនេះ កំពុងធ្វើការលើការរកឃើញទីតាំងលើព្រឹត្តិការណ៍បែបនេះទំនងកើតឡើង ជាអ្វីមួយដែលអាចជួយសហគមន៍ឱ្យត្រៀមខ្លួនបានកាន់តែប្រសើរសម្រាប់គ្រោះមហន្តរាយដ៏អាក្រក់នេះ»។
លោក Bajracharya បន្ថែមថា កម្មវិធីទិន្នន័យមួយចំនួនដែលជាគម្រោង SERVIR បានផ្តួចផ្តើមឡើងនៅនេប៉ាល់នៅតែបន្តដំណើរការ រួមទាំងការព្យាករណ៍លំហូរទឹកសម្រាប់ទន្លេសំខាន់ៗក្នុងតំបន់ និងការត្រួតពិនិត្យភ្លើងឆេះព្រៃ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការគូសផែនទីទឹកជំនន់លែងដំណើរការទៀតហើយ៕